Tek dil: Ulusal Mutabakat Protokolü

e-Fatura'nın UBL-TR'si, e-Defter'in XBRL-GL'si var. Cari mutabakatın ortak dili de bu protokol. Altı bağlantı yolunun her biri aynı biçimde veri taşır.

ump-ornek.json taslak

{
  "protokol": "UMP/1.0",
  "gonderen_vkn": "1234567890",
  "karsi_taraf_vkn": "4810027731",
  "hesap": { "tur": "musteri", "para_birimi": "TRY" },
  "donem": { "bas": "2026-09-01", "son": "2026-09-30" },
  "bakiye": { "tutar": 245000.00, "yon": "borc" },
  "hareketler": [
    {
      "tarih": "2026-09-02",
      "belge_turu": "e-fatura",
      "belge_no": "ATL2026000311",
      "ettn": "7c2e91a4-3f0b-4d6e-9a18-2026000311",
      "aciklama": "Satış faturası",
      "tutar": 240000.00,
      "yon": "borc",
      "vade": "2026-10-02"
    },
    {
      "tarih": "2026-09-19",
      "belge_turu": "havale",
      "belge_no": "HVL-30919",
      "banka_ref": "TR-2026-09-19-881245",
      "tutar": 216000.00,
      "yon": "alacak"
    }
  ],
  "kaynak": { "sistem": "SAP S/4HANA", "yol": "api" },
  "imza": "sha256:…"
}

Neden bir protokol?

Bugün her ERP ekstreyi kendi biçiminde verir: sütun adları, tarih biçimi, borç/alacak yönü, belge numarası alanı farklıdır. Ulusal Mutabakat Protokolü, e-Fatura'daki UBL-TR gibi cari hesap için ortak bir dil tanımlar.

Az ama yeterli alan: tarih, belge türü, belge no, ETTN, tutar, yön, vade. Stok, fiyat listesi, personel verisi istenmez.
Belgeye bağ: ETTN ile e-Fatura, banka referansıyla dekont tek tıkla açılır.
Kaynağı belli: her kayıt geldiği sistemi ve yolu taşır.
İmzalı paket: değişmediği kanıtlanır.
Hafif: JSON ve sıkıştırılmış CSV. Bir yıllık cari hareket birkaç megabaytı geçmez.

Eşleştirme merdiveni

ETTNe-belge tekil numarası: kesin eşleşme
Belge no + tarih + tutare-belge dışı kayıtlar
Tutar + yakın tarih + açıklamaödemeler ve el kayıtları
Robot önerisi + uzman onayıkalan karmaşık durumlar

Altı bağlantı yolu, tek protokol

Yol	Kimin için	Sıklık	Kurulum	Durum
API · web servis	Kendi yazılım ekibi olan şirketler, mutabakat yazılımları	Anlık / günlük	Geliştirici, birkaç gün	Bugün · API v1
ERP konnektörü	SAP, Oracle, Dynamics, Logo, Mikro, Netsis kullanıcıları	Günlük	Hazır paket, saatler	Sırada
RPA robotu	Arayüzü olan ama servisi olmayan eski programlar	Günlük	Robot tanımı, birkaç gün	Sırada
MCP · yapay zekâ	Kendi yapay zekâ asistanıyla çalışan ekipler	İstendiğinde	Anahtar ile dakikalar	Bugün · salt okuma
Dosya · Excel · PDF	Herkes, özellikle geçiş döneminde	Dönemsel	Yok, sürükle bırak	Bugün
e-Defter (XBRL-GL)	Dönem sonu çapraz kontrol	Aylık	Mali müşavirle	Planlı

Protokol taslaktır. Alan adları; ERP üreticileri, mutabakat yazılımları ve meslek kuruluşlarıyla birlikte son hâline getirilecek açık bir standart olarak tasarlanmıştır.